LEARN FINANCE #4: CĂN BẢN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

5/5 - (1 vote)

Mình sẽ giữ 2 khái niệm đơn giản là công ty tư nhân và công ty đại chúng. Công ty tư nhân là chưa lên sàn chứng khoán còn công ty đại chúng thì đã lên sàn. Khái niệm chính xác của nó sẽ khác đôi chút nhưng mình nghĩ hiểu đơn giản là vậy đã.

Như finance #1 thì mình đã nói là công ty tư nhân khi muốn phát triển thêm thì cần đi gọi vốn. Sẽ có 2 cách huy động vốn chính:

+ Vay ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu và trả % theo tháng/ năm cho họ

+ Kêu người nào đó góp vốn và trở thành cổ đông của công ty

2 cách này nếu để gọi số vốn nhỏ thì ổn cũng không khó khăn lắm. Tuy nhiên nếu muốn huy động số vốn lớn để phát triển mạnh thì lại cực kỳ khó khăn, kiểu phải tìm quỹ đầu tư, nhà đầu tư rồi trải qua các vòng a, b, c rồi vòng x, y, z cho đến khi đã chốt deal rồi cũng không chắc chắn rằng tiền sẽ được rót vào. Túm lại là tiền muốn góp vào càng nhiều thì càng khó. Hoặc đôi khi là có người muốn góp vốn đầu tư nhưng lại không tìm được công ty ưng ý.

Do nhu cầu trên cho nên đã sinh ra thị trường chứng khoán. Hiểu đơn giản như là một cái chợ online – trong đó cổ phần công ty (bạn có thể đọc thêm finance #1) sẽ được buôn bán công khai như rau, thịt, cá,… và bất kỳ ai cũng có thể mua được (có thể là bạn và mình nè hihi), bởi ai cũng có thể tiếp cận được. Một cửa hàng trong cái chợ này được gọi là công ty đại chúng – tức là công ty đã được lên sàn chứng khoán. Còn công ty tư nhân thì chỉ đơn giản là 1 quán tạp hóa nhỏ ở đâu đó rất ít người tiếp cận được.

Quá trình công ty tư nhân tham gia vào thị trường chứng khoán để trở thành công ty đại chúng thì được gọi là IPO (Initial public offering – nghĩa là mở cửa hàng trong chợ :v). Các bạn có thể tìm hiểu thêm các điều kiện để IPO trên google nhé (kiểu như cần có vốn góp lớn nè, công ty làm ăn có lãi nè, cổ đông công ty chiếm % lớn nè, cổ đông sau khi lên sàn có ràng buộc không được chạy trong khoảng thời gian nhất định nè haha, kiểu kiểu thế,…). Ở VN thì sẽ có 1 nơi để quản lý và kiểm soát quá trình này đó là Ủy ban chứng khoán nhà nước.

Lúc này thì các cổ phiếu của công ty sẽ được đưa lên sàn chứng khoán và bất kỳ ai cũng có thể mua để trở thành cổ đông được.

À. Thị trường chứng khoán khác sàn chứng khoán nha. Thị trường chứng khoán là chỉ chung (toàn bộ), còn sàn giao dịch chứng khoán thì sẽ có nhiều như:

+ Sàn HOSE hiện tại có 404 doanh nghiệp niêm yết (Sở GDCK HCM)

+ Sàn HNX hiện tại có 346 doanh nghiệp niêm yết (Sở GDCK HN)

+ Ngoài ra có nhiều sàn khác bạn có thể tìm hiểu thêm

IPO là việc mà công ty sẽ phát hành thêm cổ phiếu trên sàn chứng khoán.

Mình sẽ lấy ví dụ ở finance #1:

Công ty hiện tại có giá trị là 400 triệu với 5 bạn góp với nhau, tổng số cổ phần giả sử chia ra là 10.000 cổ phần ~ mỗi cổ phần sẽ có giá là 40.000đ. Như vậy tỷ lệ sở hữu của các cổ đông sẽ là:

Bạn A: 9,5% ~ 38 triệu ~ 950 cổ phần

Bạn B: 19% ~  76 triệu ~ 1900 cổ phần

Bạn C: 28,5% ~ 114 triệu ~ 2850 cổ phần

Bạn D: 38% ~ 152 triệu ~ 3800 cổ phần

Bạn X: 5% ~ 20 triệu ~ 500 cổ phần

Sau khi IPO thì công ty này quyết định phát hành thêm 5.000 cổ phiếu.

Sau đó công ty sẽ tìm 1 bên nào đó (quỹ đầu tư, tổ chức, cá nhân) để chào mời số cổ phiếu mới phát hành này – việc này sẽ chỉ dành cho những ông lớn nhé haha. Và công ty sẽ làm tất cả mọi thứ để đẩy giá cổ phiếu lên cao nhất có thể, kiểu quảng cáo marketing rầm rộ gì gì đó.

Giả sử sau khi chốt qua chốt lại thì công ty đã bán được 5.000 cổ phiếu với giá là 500 triệu (tương đương với mỗi cổ phiếu có giá 100.000đ) – tức là đã có bên nào đó chấp nhận mức định giá của mỗi cổ phiếu của công ty là như thế. Thì lúc này giá trị công ty sẽ là 100.000đ * 15.000 cổ phiếu = 1,5 tỷ. So với giá trị công ty ban đầu là 400 triệu thì sau khi IPO giá trị công ty đã tăng lên 1,5 tỷ (tương đương với gấp hơn 3 lần). Như vậy tỷ lệ sở hữu sẽ giảm nhưng giá trị sở hữu của 5 anh cổ đông cũ thì ngập mồm :)) (nếu chưa hiểu bạn có thể đọc lại finance #1 nhé)

Giá trị sở hữu tăng nhưng đôi khi các cổ đông cũ không vui do tỷ lệ sở hữu giảm – người ta gọi đây là pha loãng cổ phiếu (dilution). Điều này khiến cho quyền quyết định của mỗi cổ đông sẽ bị giảm và khi chia lợi nhuận thì cũng bị giảm theo tỷ lệ sở hữu mới. Từ đây sinh ra một khái niệm nữa là điều khoản chống pha loãng (anti-dilution) giúp bảo vệ các cổ đông cũ của công ty (kiểu họ sẽ được quyền mua một phần cổ phiếu mới chẳng hạn)

Sẽ có câu hỏi là: Ngay sau khi IPO thì có nên mua cổ phiếu luôn hay không? Câu trả lời là không nên.

Bởi lúc IPO là lúc công ty sẽ cố gắng kéo giá lên mức cao nhất có thể – như vậy nếu mua lúc này thì bạn sẽ có khả năng mua giá trị lớn hơn hoặc bằng giá trị thực của công ty. Vì chính những người trong công ty (những người mà hiểu công ty nhất) chấp nhận giá đó thì mới IPO – thì không lý do gì giá đó sẽ tăng sau khi IPO cả. Sẽ có số cực kì ít những trường hợp sau khi IPO thì giá cổ phiếu sẽ tăng, hầu hết là tụt xuống một đoạn rồi thị trường sẽ điều chỉnh.

Nên chờ một khoảng thời gian nhất định cho giá cổ phiếu về đúng với giá trị thực của nó thì mua cũng không có muộn.

Bắt đầu từ lúc IPO thì khi cần thêm vốn hoạt động thì công ty có thể phát hành thêm cổ phiếu để người khác hoặc cổ động hiện tại mua. Việc này cần phải có sự kiểm soát chặt chẽ bởi nếu doanh nghiệp không sử dụng vốn đã huy động để tạo ra lợi nhuận tốt thì những người nắm giữ cổ phiếu sẽ mất niềm tin về việc giá cổ phiếu sẽ tăng => Họ sẽ bán cổ phiếu ra nhiều => Giá cổ phiếu giảm.

Hoặc các cổ đông hiện tại cũng có thể bán cổ phiếu của mình để kiếm tiền uống cà phê và trao lại quyền cổ đông cho người mua. Nhưng điều thú vị ở đây là nếu mọi người mà thấy những trụ cột công ty bán cổ phiếu thì họ cũng sẽ tự hỏi vì sao người hiểu rõ công ty nhất lại bán cổ phiếu tại thời điểm hiện tại => Liệu công ty có bất trắc gì trong thời gian sắp tới à => Dễ dẫn đến bán tháo khiến cho giá cổ phiếu bị giảm.

Còn các trường hợp tăng giảm giá cổ phiếu khác mình sẽ nghiên cứu và viết bài khác nhé :))

Trên thị trường chứng khoán thì có 2 trường phái đầu tư đó là nhờ người khác đầu tư hoặc là tự đầu tư. Tuy nhiên có 1 nguyên tắc không thay đổi bạn cần nhớ là: Tỷ lệ sinh lời càng lớn thì rủi ro càng cao và ngược lại. Tuy nhiên sau khi đọc bài finance #3 thì mình nghĩ bản thân có kiến thức không nhiều thì cứ chọn hướng an toàn mà chơi, sinh lời thấp + lãi kép cũng là quá đủ rồi.

Để giá trị đầu tư luôn tăng thì:

+ Đầu tư vào những công ty lớn (vì rủi ro phá sản là thấp, cần biết là đang đầu tư vào giai đoạn nào của công ty vì mọi công ty đều có chu kỳ: sinh, lão, bệnh, tử). Mà thật ra công ty vừa cũng được – tóm lại là đầu tư vào công ty mà mình hiểu rõ.

+ Không để hết trứng vào một rổ và cũng không nên để nhiều rổ (3-5 là con số hợp lý)

+ Thị trường luôn tăng trong dài hạn (bất kỳ trường phái đầu tư nào đi nữa thì kết luận vẫn vậy, hoặc bạn có thể xem những lần khủng hoảng thì thị trường đều hồi phục và tăng mạnh hơn)

Bên cạnh đó còn có 2 khái niệm nữa là: Active Investing và Passive Investing.

+ Active Investing là việc bạn hoặc người nào đó nghiên cứu, phân tích các công ty rồi mới đầu tư.

+ Passive Investing là việc đầu tư theo thị trường, tức là chỉ số thị trường như nào thì mình như thế đấy, không cần suy nghĩ gì nhiều.

Các chiến lược đầu tư chứng khoán phổ biến mình sẽ viết chi tiết trong bài sau nhé .

Ngoài ra bạn cũng cần biết thêm 2 khái niệm nữa là Đầu tư ngắn hạn & Đầu tư dài hạn. Đầu tư ngắn hạn thì mình xem đó là lướt lát, đầu cơ mỗi ngày chứ không phải đầu tư. Còn đầu tư dài hạn là phải tính 5, 10, 20 năm.

Mỗi người sẽ có một gu riêng nhưng đừng nhập nhằng giữa các khái niệm bởi nó sẽ khiến bị rối cực kỳ, sẽ gây ra thua lỗ mà không hiểu vì sao. Kiểu như tư duy đầu tư ngắn hạn mà đi đầu tư dài hạn hay muốn tự đầu tư nhưng toàn nghe theo lời “chuyên gia” là không được rồi. Kiểu cần phải biết mình đang làm gì thì mới làm đúng được. Tóm lại chỉ bỏ tiền vào những gì bạn hiểu, lời ăn lỗ chịu.

Khi nào thì nên đầu tư? Có câu: “The best time to start investing was yesterday, the next best time is today”

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết.

By Cường Dizi.

Spread the love ♥
Marketing for Beginner – Back to Basic
Posts created 181
0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Thông báo về
guest
0 Comments
Phản hồi dưới bình luận này
Xem tất cả các bình luận

Bài viết liên quan

Begin typing your search term above and press enter to search. Press ESC to cancel.

Content Protection by DMCA.com
0
Mình rất vui khi bạn để lại bình luậnx
()
x
Scroll-to-top